Quy định về điều kiện khởi công xây dựng công trình từ 1/7/2026

Quy định về điều kiện khởi công xây dựng công trình đặt ra các yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm trật tự xây dựng, an toàn công trình và quyền lợi hợp pháp của các chủ thể liên quan. Việc đáp ứng đầy đủ các điều kiện khởi công không chỉ là nghĩa vụ bắt buộc của chủ đầu tư mà còn là cơ sở hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình thi công. Bài viết sau đây sẽ phân tích cụ thể các điều kiện khởi công xây dựng theo quy định mới, giúp tổ chức, cá nhân chủ động tuân thủ và triển khai dự án đúng pháp luật.

Điều kiện khởi công công trình xây dựng từ 1/7/2026

Theo quy định tại Điều 48 Luật Xây dựng 2025, việc khởi công công trình xây dựng phải đáp ứng các điều kiện sau đây:

1. Có mặt bằng xây dựng để bàn giao toàn bộ hoặc từng phần.
2. Có giấy phép xây dựng theo quy định tại Điều 43 Luật Xây dựng 2025.
3. Có thiết kế bản vẽ thi công của phần công trình, hạng mục công trình, công trình khởi công đã được phê duyệt.
4. Chủ đầu tư đã giao kết hợp đồng xây dựng với nhà thầu thực hiện các hoạt động xây dựng liên quan đến công trình được khởi công theo tiến độ thi công xây dựng;
5. Chủ đầu tư đã gửi thông báo khởi công xây dựng bằng văn bản hoặc trực tuyến (trừ công trình nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân) đến cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng tại địa phương.

Tuy nhiên, việc khởi công các công trình sau đây chỉ cần đáp ứng điều kiện có mặt bằng xây dựng để bàn giao toàn bộ hoặc từng phần:

1. Công trình khẩn cấp, cấp bách và công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt.
2. Công trình cần khởi công sớm theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Việc khởi công xây dựng công trình nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân chỉ cần đáp ứng điều kiện có giấy phép xây dựng và được xây dựng trên đất ở hợp pháp theo quy định của pháp luật về đất đai.

>>> Xem thêm: Điều kiện để đưa công trình xây dựng có sẵn vào kinh doanh  

Yêu cầu đối với công trường xây dựng

Theo quy định tại Điều 49 Luật Xây dựng 2025, yêu cầu đối với công trường xây dựng bao gồm các điều kiện sau đây:

1. Chủ đầu tư có trách nhiệm lắp đặt biển báo, thiết bị giám sát công trình tại công trường xây dựng theo quy định của pháp luật.
2. Nhà thầu thi công xây dựng có trách nhiệm quản lý toàn bộ công trường xây dựng theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp chủ đầu tư tổ chức quản lý.
3. Nhà thầu thi công xây dựng phải có các biện pháp bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động; an toàn cho người và phương tiện ra vào công trường, tập kết và xử lý chất thải xây dựng phù hợp, không gây ảnh hưởng xấu đến môi trường xung quanh khu vực công trường xây dựng.

Quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc thi công xây dựng công trình

Căn cứ theo Điều 59 Luật Xây dựng 2025 thì quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc thi công xây dựng công trình được quy định như sau:

1. Chủ đầu tư có các quyền sau đây:

• Thi công xây dựng công trình theo quy định của Luật Xây dựng 2025 hoặc thuê nhà thầu để thực hiện thi công xây dựng; giám sát và yêu cầu nhà thầu thi công xây dựng thực hiện đúng hợp đồng xây dựng; xem xét, chấp thuận biện pháp thi công, biện pháp bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường do nhà thầu trình.
• Đình chỉ thực hiện hoặc chấm dứt hợp đồng xây dựng với nhà thầu thi công xây dựng theo quy định của pháp luật và của hợp đồng xây dựng.
• Dừng thi công xây dựng công trình, yêu cầu nhà thầu thi công xây dựng khắc phục hậu quả vi phạm các quy định về chất lượng công trình, an toàn và bảo vệ môi trường.
• Yêu cầu tổ chức, cá nhân khác tôn trọng quyền của mình trong quá trình thi công xây dựng công trình.
• Quyền khác theo quy định của pháp luật.

2. Chủ đầu tư có các nghĩa vụ, trách nhiệm sau đây:

• Lựa chọn nhà thầu thi công xây dựng phù hợp với loại, cấp công trình.
• Bàn giao mặt bằng xây dựng cho nhà thầu thi công xây dựng đáp ứng tiến độ thi công xây dựng công trình.
• Tổ chức giám sát và quản lý chất lượng trong thi công xây dựng phù hợp với hình thức quản lý dự án, hợp đồng xây dựng.
• Kiểm tra, chấp thuận biện pháp thi công, trong đó quy định cụ thể biện pháp bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường.
• Tổ chức nghiệm thu, thanh toán và quyết toán công trình.
• Thuê tổ chức tư vấn có đủ năng lực để kiểm định chất lượng công trình khi cần thiết.
• Xem xét, quyết định các đề xuất liên quan đến thiết kế của nhà thầu trong quá trình thi công xây dựng.
• Lưu trữ hồ sơ hoàn thành công trình.
• Chịu trách nhiệm về chất lượng, nguồn gốc của vật tư, nguyên liệu, vật liệu, thiết bị, sản phẩm xây dựng do mình cung cấp sử dụng vào công trình.
• Bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng xây dựng và hành vi vi phạm khác do mình gây ra.
• Nghĩa vụ, trách nhiệm khác theo quy định của hợp đồng xây dựng và quy định của pháp luật có liên quan.

>>> Xem thêm: Quy trình nghiệm thu công trình xây dựng đầy đủ và chi tiết

Dịch vụ tư vấn công trình xây dựng tại Tư vấn Long Phan

Tư vấn Long Phan cung cấp các giải pháp toàn diện hỗ trợ chủ đầu tư và nhà thầu tuân thủ đúng quy định về điều kiện khởi công xây dựng công trình theo Luật Xây dựng 2025. Với đội ngũ chuyên gia am hiểu sâu sắc về pháp luật xây dựng và thực tiễn thi công, chúng tôi cam kết mang lại sự an tâm cho Quý khách hàng thông qua các nhóm dịch vụ chuyên sâu sau:

1. Tư vấn và thực hiện thủ tục xin cấp giấy phép xây dựng:

• Hỗ trợ Quý khách hàng rà soát, đánh giá tính hợp pháp của hồ sơ thiết kế và hồ sơ đất đai, đảm bảo đáp ứng đầy đủ các điều kiện cấp phép theo quy hoạch.
• Đại diện Quý khách hàng thực hiện toàn bộ quy trình nộp hồ sơ, làm việc với Sở Xây dựng hoặc UBND cấp huyện, theo dõi tiến độ và nhận kết quả Giấy phép xây dựng.
• Soạn thảo văn bản giải trình, bổ sung hồ sơ khi có yêu cầu từ cơ quan nhà nước, giúp rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính.

2. Tư vấn soạn thảo và đàm phán hợp đồng thi công xây dựng:

• Hỗ trợ xây dựng cấu trúc hợp đồng thi công phù hợp với quy mô dự án và phân bổ rủi ro hợp lý giữa các bên.
• Rà soát chi tiết các điều khoản về tiến độ, chất lượng, phạt vi phạm, bảo hành và các trường hợp bất khả kháng nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của Quý khách hàng.
• Tham gia trực tiếp vào quá trình đàm phán hợp đồng với các đối tác, nhà thầu, đảm bảo các thỏa thuận tuân thủ đúng quy định.

3. Tư vấn pháp lý trong quá trình thi công và giải quyết tranh chấp:

• Cung cấp dịch vụ tư vấn thường xuyên, giám sát tuân thủ pháp lý tại công trường về an toàn lao động, vệ sinh môi trường và quản lý chất lượng.
• Hỗ trợ trong công tác nghiệm thu giai đoạn, nghiệm thu hoàn thành công trình và thực hiện thủ tục hoàn công, cấp quyền sở hữu công trình.

Các câu hỏi thường gặp

Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về điều kiện khởi công xây dựng công trình, mời quý vị tham khảo:

Khởi công xây dựng một hạng mục riêng lẻ trong dự án lớn có cần phê duyệt thiết kế của toàn bộ dự án không?

Không bắt buộc phải phê duyệt toàn bộ thiết kế của cả dự án ngay lập tức. Theo quy định, chủ đầu tư chỉ cần có thiết kế bản vẽ thi công của chính phần công trình, hạng mục công trình hoặc công trình dự kiến khởi công đã được phê duyệt hợp lệ là đủ điều kiện để tiến hành. 

(Căn cứ pháp lý: Điểm c Khoản 1 Điều 48 Luật Xây dựng 2025.)

Hộ gia đình xây nhà ở riêng lẻ có bắt buộc phải gửi thông báo khởi công đến cơ quan nhà nước không?

Không. Pháp luật quy định nghĩa vụ gửi thông báo khởi công xây dựng (bằng văn bản hoặc trực tuyến) đến cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng tại địa phương áp dụng cho các chủ đầu tư dự án, nhưng loại trừ (miễn trừ) đối với công trình nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân. 

(Căn cứ pháp lý: Điểm đ Khoản 1 Điều 48 Luật Xây dựng 2025.)

Công trình khẩn cấp nhằm khắc phục thiên tai có cần chờ cấp Giấy phép xây dựng mới được khởi công không?

Không cần chờ Giấy phép xây dựng. Đối với công trình khẩn cấp, cấp bách, điều kiện khởi công được giản lược tối đa, chỉ yêu cầu chủ đầu tư đáp ứng điều kiện về việc có mặt bằng xây dựng để bàn giao toàn bộ hoặc từng phần nhằm đảm bảo tính kịp thời. 

(Căn cứ pháp lý: Điểm a Khoản 2 Điều 48 Luật Xây dựng 2025.)

Chủ đầu tư có được phép khởi công khi chưa bàn giao toàn bộ 100% mặt bằng sạch không?

Được phép. Pháp luật cho phép sự linh hoạt trong việc bàn giao mặt bằng. Chủ đầu tư có thể bàn giao toàn bộ hoặc bàn giao “từng phần” mặt bằng xây dựng tương ứng với phạm vi và tiến độ thi công của hạng mục khởi công, miễn là đảm bảo điều kiện thi công. 

(Căn cứ pháp lý: Điểm a Khoản 1 Điều 48 Luật Xây dựng 2025.)

Ai là người chịu trách nhiệm chính trong việc lắp đặt biển báo và camera giám sát tại công trường?

Trách nhiệm này thuộc về Chủ đầu tư. Chủ đầu tư có nghĩa vụ phải lắp đặt biển báo công trình và các thiết bị giám sát tại công trường theo quy định pháp luật để công khai thông tin và phục vụ công tác quản lý, giám sát. 

(Căn cứ pháp lý: Khoản 1 Điều 49 Luật Xây dựng 2025.)

Nếu Chủ đầu tư không trực tiếp quản lý công trường thì trách nhiệm thuộc về ai?

Trong trường hợp chủ đầu tư không tổ chức bộ máy quản lý, trách nhiệm quản lý toàn bộ công trường xây dựng sẽ thuộc về Nhà thầu thi công xây dựng. Nhà thầu phải thực hiện quản lý theo quy định pháp luật. 

(Căn cứ pháp lý: Khoản 2 Điều 49 Luật Xây dựng 2025.)

Kết luận

Việc chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ và tuân thủ đúng quy định về điều kiện khởi công xây dựng công trình là yếu tố then chốt để dự án vận hành thông suốt. Tư vấn Long Phan luôn đồng hành cùng Quý khách hàng trong việc thẩm định điều kiện pháp lý, kiểm soát rủi ro hợp đồng và xử lý các vướng mắc phát sinh. Để nhận được sự hỗ trợ chuyên môn từ đội ngũ chuyên gia xây dựng, Quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay qua hotline 1900636389.