Sáng chế là gì? Phân loại sáng chế & điều kiện được bảo hộ

Sáng chế là gì? Đây là tài sản trí tuệ quan trọng, phản ánh giải pháp kỹ thuật mới nhằm giải quyết một vấn đề cụ thể trong thực tiễn. Việc hiểu rõ các loại sáng chế và điều kiện bảo hộ giúp cá nhân, doanh nghiệp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, ngăn chặn hành vi sao chép và khai thác giá trị thương mại hiệu quả. Đăng ký sáng chế thành công không chỉ tạo lợi thế cạnh tranh mà còn giúp thu hút đầu tư và phát triển bền vững.

Sáng chế là gì?

Khoản 12 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, bổ sung năm 2023 quy định sáng chế là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằm giải quyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự nhiên.

Sáng chế mật là sáng chế được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xác định là bí mật nhà nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước.

Giải pháp kỹ thuật là tập hợp cần và đủ các thông tin về cách thức kỹ thuật và/hoặc phương tiện kỹ thuật (ứng dụng các quy luật tự nhiên) nhằm giải quyết một nhiệm vụ (một vấn đề) xác định.

Phân loại sáng chế

Sáng chế được Cục Sở hữu trí tuệ phân loại gồm: 

1. Sáng chế dạng sản phẩm:

Sản phẩm là vật nhân tạo, có chức năng (công dụng) như 2 một phương tiện nhằm đáp ứng nhu cầu nhất định của con người, dưới một trong 03 dạng sau: 

• Vật thể, ví dụ dụng cụ, máy móc, thiết bị, linh kiện, mạch điện…, được đặc trưng bởi các dấu hiệu (đặc điểm) kỹ thuật về kết cấu; hoặc
• Chất (gồm đơn chất, hợp chất và hỗn hợp chất), ví dụ vật liệu, chất liệu, thực phẩm, dược phẩm…, được đặc trưng bởi các dấu hiệu (đặc điểm) kỹ thuật về sự hiện diện, tỷ lệ và trạng thái của các phần tử; hoặc
• Vật liệu sinh học, ví dụ gen, thực vật/động vật biến đổi gen…, được đặc trưng bởi các thông tin di truyền bị biến đổi dưới tác động của con người, có khả năng tự tái tạo;

2. Sáng chế dạng quy trình:

Quy trình là cách thức tiến hành một quá trình, một công việc cụ thể nhằm đạt được một mục đích nhất định, ví dụ quy trình công nghệ; phương pháp chẩn đoán, dự báo, kiểm tra, xử lý…), được đặc trưng bởi các dấu hiệu (đặc điểm) về trình tự, điều kiện, thành phần tham gia, biện pháp, phương tiện thực hiện các thao tác.

Điều kiện bảo hộ sáng chế chi tiết

Các điều kiện chung

Điều kiện chung đối với sáng chế được bảo hộ được quy định tại Điều 58 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 như sau:

Sáng chế được bảo hộ dưới hình thức cấp Bằng độc quyền sáng chế hoặc Bằng độc quyền giải pháp hữu ích. 

• Điều kiện để giải pháp kỹ thuật được cấp Bằng độc quyền sáng chế: giải pháp kỹ thuật phải có tính mới, có tính sáng tạo và có khả năng áp dụng công nghiệp và không thuộc các trường hợp không được đăng ký. 
• Điều kiện để giải pháp kỹ thuật được cấp Bằng độc quyền giải pháp hữu ích: giải pháp kỹ thuật phải có tính mới, không hiển nhiên và có khả năng áp dụng công nghiệp và không thuộc các trường hợp không được đăng ký.

Điều kiện về tính mới

Tính mới của sáng chế được quy định tại Điều 60 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi năm 2022; Khoản 2 Điều 2 Luật Kinh doanh bảo hiểm, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2019, cụ thể như sau:

Sáng chế được coi là có tính mới nếu không thuộc một trong các trường hợp:

• Bị bộc lộ công khai dưới hình thức sử dụng, mô tả bằng văn bản hoặc bất kỳ hình thức nào khác ở trong nước hoặc ở nước ngoài trước ngày nộp đơn đăng ký sáng chế hoặc trước ngày ưu tiên trong trường hợp đơn đăng ký sáng chế được hưởng quyền ưu tiên;
• Bị bộc lộ trong đơn đăng ký sáng chế khác có ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên sớm hơn nhưng được công bố vào hoặc sau ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên của đơn đăng ký sáng chế đó.

Sáng chế được coi là chưa bị bộc lộ công khai nếu chỉ có một số người có hạn được biết và có nghĩa vụ giữ bí mật về sáng chế đó.

Sáng chế không bị coi là mất tính mới nếu được người có quyền đăng ký theo luật định hoặc người có được thông tin về sáng chế một cách trực tiếp hoặc gián tiếp từ người đó bộc lộ công khai với điều kiện đơn đăng ký sáng chế được nộp tại Việt Nam trong thời hạn mười hai tháng kể từ ngày bộc lộ.

Điều kiện về tính mới là một trong những điều kiện tiên quyết để làm căn cứ cho sáng chế được bảo hộ. 

Sáng chế phải có trình độ sáng tạo hoặc không được là hiểu biết thông thường

Để được cấp Bằng độc quyền sáng chế, giải pháp kỹ thuật phải có trình độ sáng tạo, cụ thể được hiểu như sau:

Sáng chế được coi là có trình độ sáng tạo nếu căn cứ vào các giải pháp kỹ thuật đã được bộc lộ công khai dưới hình thức sử dụng, mô tả bằng văn bản hoặc dưới bất kỳ hình thức nào khác ở trong nước hoặc ở nước ngoài trước ngày nộp đơn hoặc trước ngày ưu tiên của đơn đăng ký sáng chế.

Trong trường hợp đơn đăng ký sáng chế được hưởng quyền ưu tiên, sáng chế đó là một bước tiến sáng tạo, không được tạo ra một cách dễ dàng đối với người có hiểu biết trung bình về lĩnh vực tương ứng nếu căn cứ vào các giải pháp kỹ thuật đã được bộc lộ công khai từ trước dưới hình thức sử dụng, mô tả bằng văn bản hoặc bất kỳ hình thức nào khác ở trong nước hoặc ở nước ngoài. 

Bên cạnh đó, giải pháp kỹ thuật được đăng ký bảo hộ không được là hiểu biết thông thường. 

Căn cứ: Điều 61 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi 2019.

Sáng chế phải có khả năng áp dụng công nghiệp

Sáng chế phải là giải pháp kỹ thuật có thể áp dụng công nghiệp, cụ thể: 

• Đối với sáng chế dạng sản phẩm, có thể tạo ra, sản xuất hàng loạt sản phẩm giống nhau; 
• Đối với sáng chế dạng quy trình, có thể áp dụng lặp đi lặp lại và thu được kết quả giống nhau.

Giải pháp kỹ thuật không có khả năng áp dụng công nghiệp nếu đi ngược lại các nguyên lý cơ bản của khoa học; hoặc chứa mâu thuẫn nội tại; hoặc các yếu tố, thành phần không có mối liên hệ kỹ thuật với nhau hoặc không thể liên hệ (ghép nối, ràng buộc, phụ thuộc…) được với nhau; hoặc thiếu các chỉ dẫn để thực hiện giải pháp.

Căn cứ: Điều 62 Luật Sở hữu trí tuệ 2005.

Các đối tượng không được bảo hộ sáng chế

Căn cứ theo quy định tại Điều 59 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, các đối tượng không được bảo hộ sáng chế bao gồm các đối tượng không phải là sáng chế và các sáng chế bị loại trừ không được đăng ký, cụ thể: 

1. Các đối tượng không phải là sáng chế: 

• Ý tưởng hoặc ý đồ, vấn đề được nêu ra mà không có cách thức và phương tiện giải quyết vấn đề; 
• Vấn đề được đặt ra để giải quyết không phải là vấn đề kỹ thuật và không thể giải quyết được bằng cách thức kỹ thuật; 
• Các giải pháp không mang đặc tính kỹ thuật: Sơ đồ, kế hoạch, quy tắc và phương pháp để thực hiện các hoạt động trí óc, huấn luyện vật nuôi, thực hiện trò chơi, kinh doanh; Chương trình máy tính; Cách thức thể hiện thông tin; Giải pháp chỉ mang đặc tính thẩm mỹ; 
• Các sản phẩm, quy trình tự nhiên: Phát minh, lý thuyết khoa học, phương pháp toán học; Quy trình sản xuất thực vật, động vật chủ yếu mang bản chất sinh học mà không phải là quy trình vi sinh… 

2. Các sáng chế bị loại trừ không được đăng ký: 

• Giống thực vật, giống động vật;
• Phương pháp phòng ngừa, chẩn đoán và chữa bệnh cho người và động vật; 
• Giải pháp kỹ thuật trái với đạo đức xã hội, trật tự công cộng, có hại cho quốc phòng, an ninh.

Dịch vụ đăng ký bảo hộ sáng chế

Long Phan cung cấp dịch vụ đăng ký sáng chế trọn gói, chuyên nghiệp, giúp Quý khách hàng tiết kiệm thời gian và chi phí. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, Long Phan cam kết đồng hành cùng Quý khách hàng trong suốt quá trình đăng ký, đảm bảo quyền lợi và tối ưu hóa chi phí.

Dịch vụ của Long Phan bao gồm:

• Tư vấn lựa chọn hình thức bảo hộ phù hợp.
• Tra cứu khả năng bảo hộ của giải pháp hữu ích. 
• Soạn thảo hồ sơ chuyên nghiệp, đầy đủ, chính xác.
• Nộp đơn và theo dõi tiến trình xử lý.
• Giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình thẩm định.
• Nhận kết quả và bàn giao tận nơi cho khách hàng.
• Các chương trình hậu mãi.

Long Phan cam kết mang đến dịch vụ chất lượng cao, hiệu quả và minh bạch về chi phí.

Sáng chế là gì? Việc hiểu rõ phân loại sáng chế và các điều kiện được bảo hộ không chỉ giúp cá nhân, doanh nghiệp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ mà còn tối ưu hóa giá trị thương mại. Khi nắm vững tiêu chí kỹ thuật và pháp lý, bạn có thể khai thác tối đa sáng tạo, thu hút đầu tư và tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Long Phan sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ đăng ký sáng chế chuyên nghiệp. Liên hệ hotline 0906.735.386 để nhận sự hỗ trợ nhanh chóng và hiệu quả!