Khi nào phải thông báo tập trung kinh tế trong giao dịch M&A?

Thông báo tập trung kinh tế trong giao dịch M&A nhằm đảm bảo các thương vụ mua bán và sáp nhập doanh nghiệp được thực hiện minh bạch, đúng quy định và không gây tác động tiêu cực đến môi trường cạnh tranh trên thị trường. Việc xác định đúng thời điểm và các ngưỡng thông báo giúp các bên tránh rủi ro bị đình chỉ giao dịch, phạt tiền nặng hoặc buộc phải thoái vốn sau khi hoàn tất thương vụ. Bài viết dưới đây của Tư vấn Long Phan sẽ phân tích chi tiết các điều kiện, quy trình và hệ quả liên quan đến thủ tục này.

Các trường hợp giao dịch M&A là tập trung kinh tế

Việc nhận diện đúng bản chất giao dịch là bước đầu tiên trong quy trình kiểm soát tập trung kinh tế. Luật Cạnh tranh quy định cụ thể các hình thức M&A chịu sự điều chỉnh nhằm ngăn ngừa hành vi hạn chế cạnh tranh. Theo Điều 29 Luật Cạnh tranh 2018, tập trung kinh tế bao gồm các hình thức sau:

• Sáp nhập doanh nghiệp: Một hoặc một số doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang một doanh nghiệp khác, đồng thời chấm dứt hoạt động kinh doanh hoặc sự tồn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập.
• Hợp nhất doanh nghiệp: Hai hoặc nhiều doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp để hình thành một doanh nghiệp mới, đồng thời chấm dứt hoạt động kinh doanh hoặc sự tồn tại của các doanh nghiệp bị hợp nhất.
• Mua lại doanh nghiệp: Doanh nghiệp trực tiếp hoặc gián tiếp mua toàn bộ hoặc một phần vốn góp, tài sản của doanh nghiệp khác đủ để kiểm soát, chi phối doanh nghiệp hoặc một ngành, nghề của doanh nghiệp bị mua lại.
• Liên doanh giữa các doanh nghiệp: Hai hoặc nhiều doanh nghiệp cùng nhau góp một phần tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp để hình thành một doanh nghiệp mới.
• Các hình thức khác dẫn đến quyền kiểm soát hoặc chi phối doanh nghiệp.

>>> Xem thêm: Vai trò của tư vấn M&A trong các thương vụ mua bán sáp nhập

Khi nào phải thông báo tập trung kinh tế trong giao dịch M&A?

Không phải mọi thương vụ M&A đều phát sinh nghĩa vụ thông báo mà chỉ những giao dịch đạt ngưỡng quy mô nhất định. Các tiêu chí này được xây dựng dựa trên tổng tài sản, doanh thu, giá trị giao dịch và thị phần kết hợp của các bên. Doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện thủ tục nếu chạm một trong các ngưỡng luật định tại Việt Nam theo Điều 33 Luật Cạnh tranh 2018 và Khoản 1 Điều 13 Nghị định 35/2020/NĐ-CP:

1. Các doanh nghiệp dự định tham gia tập trung kinh tế, trừ các doanh nghiệp quy định tại khoản 2 Điều 13 Nghị định 35/2020/NĐ-CP, theo quy định tại khoản 1 Điều 33 của Luật Cạnh tranh 2018, phải thông báo cho Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia trước khi thực hiện tập trung kinh tế nếu thuộc trong một trong các trường hợp sau đây:

• Tổng tài sản trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp liên kết mà doanh nghiệp đó là thành viên đạt 3.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế;
• Tổng doanh thu bán ra hoặc doanh số mua vào trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp liên kết mà doanh nghiệp đó là thành viên đạt 3.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế;
• Giá trị giao dịch của tập trung kinh tế từ 1.000 tỷ đồng trở lên;
• Thị phần kết hợp của các doanh nghiệp dự định tham gia tập trung kinh tế từ 20% trở lên trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế.

2. Các doanh nghiệp là tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán dự định tham gia tập trung kinh tế theo quy định tại khoản 1 Điều 33 của Luật Cạnh tranh 2018 phải thông báo cho Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia trước khi thực hiện tập trung kinh tế nếu thuộc trong một trong các trường hợp sau đây:

• Tổng tài sản trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp bảo hiểm liên kết mà doanh nghiệp đó là thành viên, của công ty hoặc nhóm công ty chứng khoán liên kết mà công ty đó là thành viên đạt 15.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế; tổng tài sản trên thị trường Việt Nam của tổ chức tín dụng hoặc nhóm tổ chức tín dụng liên kết mà tổ chức tín dụng đó là thành viên đạt 20% trở lên trên tổng tài sản của hệ thống các tổ chức tín dụng trên thị trường Việt Nam trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế;
• Tổng doanh thu bán ra hoặc doanh số mua vào trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp bảo hiểm liên kết mà doanh nghiệp đó là thành viên đạt 10.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế; tổng doanh thu bán ra hoặc doanh số mua vào trên thị trường Việt Nam của công ty hoặc nhóm công ty chứng khoán liên kết mà công ty đó là thành viên đạt 3.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế; tổng doanh thu trên thị trường Việt Nam của tổ chức tín dụng hoặc nhóm tổ chức tín dụng liên kết mà tổ chức tín dụng đó là thành viên đạt từ 20% trở lên trên tổng doanh thu của hệ thống các tổ chức tín dụng trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế;
• Giá trị giao dịch của tập trung kinh tế của doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán từ 3.000 tỷ đồng trở lên; giá trị giao dịch của tập trung kinh tế của tổ chức tín dụng từ 20% trở lên trên tổng vốn điều lệ của hệ thống các tổ chức tín dụng trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế;
• Thị phần kết hợp của các doanh nghiệp dự định tham gia tập trung kinh tế từ 20% trở lên trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế.

Thời điểm thực hiện và cơ quan thẩm quyền tiếp nhận thông báo

Theo Khoản 1 Điều 33 Luật Cạnh tranh 2018, việc thông báo tập trung kinh tế phải được thực hiện trước khi giao dịch được thực hiện. Cụ thể, các bên không được phép tiến hành các hoạt động sau cho đến khi hoàn tất thủ tục:

• Ký kết hợp đồng M&A có hiệu lực chính thức (trừ trường hợp hợp đồng có điều khoản treo về điều kiện phê duyệt của cơ quan cạnh tranh).
• Hoàn tất việc chuyển nhượng cổ phần hoặc phần vốn góp.
• Thực hiện các hành vi thực tế để nắm quyền kiểm soát, chi phối doanh nghiệp mục tiêu. Tuyệt đối không được áp dụng tư duy “làm xong rồi mới thông báo”.

Căn cứ tại Điều 34, 35 Luật Cạnh tranh 2018 cơ quan duy nhất có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ và thẩm định việc tập trung kinh tế là Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (trực thuộc Bộ Công Thương).

Quy trình xem xét sau khi thông báo tập trung kinh tế

Căn cứ tại Điều 36 Luật Cạnh tranh 2018 sau khi tiếp nhận hồ sơ đầy đủ, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tiến hành thẩm định sơ bộ trong thời hạn 30 ngày. Kết quả của giai đoạn này sẽ là một trong hai trường hợp:

• Thông báo chấp thuận cho phép giao dịch được thực hiện (nếu giao dịch không gây tác động hạn chế cạnh tranh đáng kể).
• Thông báo chuyển sang giai đoạn thẩm định chính thức (nếu cần đánh giá sâu hơn).

Theo Điều 37 Luật Cạnh tranh 2018 nếu vụ việc phải chuyển sang thẩm định chính thức, thời hạn xử lý là 90 ngày (có thể gia hạn thêm tối đa 60 ngày đối với vụ việc phức tạp và thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp nộp hồ sơ thông báo tập trung kinh tế). Nội dung đánh giá tập trung vào:

• Đánh giá tác động hoặc khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh một cách đáng kể của việc tập trung kinh tế theo quy định tại Điều 31 Luật Cạnh tranh 2018 và các biện pháp khắc phục tác động hạn chế cạnh tranh;
• Đánh giá tác động tích cực của việc tập trung kinh tế theo quy định tại Điều 32 Luật Cạnh tranh 2018 và các biện pháp tăng cường tác động tích cực của việc tập trung kinh tế;
• Đánh giá tổng hợp khả năng tác động hạn chế cạnh tranh và khả năng tác động tích cực của tập trung kinh tế để làm cơ sở xem xét, quyết định về việc tập trung kinh tế.

>>> Xem thêm: Quy trình thẩm định pháp lý trong các giao dịch M&A

Hậu quả nếu không thông báo tập trung kinh tế trong giao dịch M&A

Vi phạm nghĩa vụ thông báo tập trung kinh tế dẫn đến những chế tài nghiêm khắc cả về hành chính và cấu trúc giao dịch. Doanh nghiệp không chỉ đối mặt với mức phạt tiền lớn dựa trên doanh thu mà còn chịu rủi ro pháp lý về hiệu lực hợp đồng. Việc tuân thủ quy định này là biện pháp quản trị rủi ro bắt buộc trong M&A.

Theo Điều 14 Nghị định 75/2019/NĐ-CP nếu thuộc diện phải thông báo nhưng cố tình không thực hiện hoặc thực hiện giao dịch trước khi có chấp thuận, doanh nghiệp sẽ bị Phạt tiền từ 01% đến 05% tổng doanh thu trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền kề trước năm thực hiện hành vi vi phạm của từng doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế mà không thực hiện nghĩa vụ thông báo theo quy định tại Điều 33 của Luật Cạnh tranh 2018.

Dịch vụ tư vấn thủ tục thông báo tập trung kinh tế tại Tư vấn Long Phan

Các thương vụ M&A không chỉ đơn thuần là bài toán về vốn và thị trường, mà còn là cuộc đua về thủ tục pháp lý. Tư vấn Long Phan cung cấp dịch vụ tư vấn toàn diện, đồng hành cùng doanh nghiệp từ giai đoạn thẩm định sơ bộ đến khi nhận được quyết định chấp thuận cuối cùng.

Dịch vụ của chúng tôi được thiết kế chuyên sâu theo từng giai đoạn của giao dịch:

• Rà soát và đánh giá ngưỡng thông báo để xác định chính xác nghĩa vụ thông báo theo quy định pháp luật.
• Tư vấn điều kiện và thủ tục thông báo tập trung kinh tế.
• Soạn thảo hồ sơ thông báo tập trung kinh tế theo quy định pháp luật.
• Thẩm định tính hợp pháp và hiệu lực của các tài liệu pháp lý liên quan.
• Đánh giá rủi ro pháp lý tiềm ẩn và đề xuất biện pháp khắc phục.
• Soạn thảo và đàm phán các hợp đồng, thỏa thuận có liên quan.

Với kinh nghiệm xử lý các thương vụ M&A phức tạp, Tư vấn Long Phan cam kết giúp Quý khách hàng tối ưu hóa thời gian thẩm định, đảm bảo tính bảo mật và sự an toàn pháp lý tuyệt đối cho giao dịch.

Một số câu hỏi thường gặp về thông báo tập trung kinh tế trong giao dịch M&A

Dưới đây là các câu hỏi liên quan đến thông báo tập trung kinh tế trong giao dịch M&A:

Mua lại bao nhiêu phần trăm vốn thì bị coi là kiểm soát doanh nghiệp?

Doanh nghiệp được coi là kiểm soát, chi phối doanh nghiệp hoặc một ngành, nghề của doanh nghiệp khác khi doanh nghiệp mua lại giành được quyền sở hữu trên 50% vốn điều lệ hoặc trên 50% cổ phần có quyền biểu quyết của doanh nghiệp bị mua lại.

(Căn cứ pháp lý: Khoản 1 Điều 2 Nghị định 35/2020/NĐ-CP.)

Ngưỡng tổng tài sản bắt buộc phải thông báo tập trung kinh tế là bao nhiêu?

Đối với doanh nghiệp thông thường, ngưỡng thông báo là Tổng tài sản trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp liên kết mà doanh nghiệp đó là thành viên đạt 3.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế.

Đối với các doanh nghiệp là tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán dự định tham gia tập trung kinh tế, ngưỡng thông báo bao gồm các trường hợp:

• Tổng tài sản trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp bảo hiểm liên kết mà doanh nghiệp đó là thành viên, của công ty hoặc nhóm công ty chứng khoán liên kết mà công ty đó là thành viên đạt 15.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế;
• Tổng tài sản trên thị trường Việt Nam của tổ chức tín dụng hoặc nhóm tổ chức tín dụng liên kết mà tổ chức tín dụng đó là thành viên đạt 20% trở lên trên tổng tài sản của hệ thống các tổ chức tín dụng trên thị trường Việt Nam trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế.

(Căn cứ pháp lý: Điểm a Khoản 1, điểm a khoản 2 Điều 13 Nghị định 35/2020/NĐ-CP.)

Thị phần kết hợp bao nhiêu thì phải thông báo tập trung kinh tế?

Theo quy định tại Điểm d Khoản 1, Điểm d Khoản 2 Điều 13 Nghị định 35/2020/NĐ-CP, thị phần kết hợp của các doanh nghiệp dự định tham gia tập trung kinh tế từ 20% trở lên trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế.

Giao dịch M&A thực hiện ở nước ngoài có phải thông báo tại Việt Nam không?

Có, theo quy định tại Khoản 3 Điều 13 Nghị định 35/2020/NĐ-CP,  trường hợp tập trung kinh tế được thực hiện ngoài lãnh thổ Việt Nam, ngưỡng thông báo tập trung kinh tế được áp dụng nếu giao dịch đó đạt các ngưỡng về tổng tài sản, doanh thu hoặc thị phần tại Việt Nam theo quy định thì vẫn phải thực hiện thông báo cho Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia.

Thời hạn thẩm định sơ bộ hồ sơ thông báo là bao lâu?

Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ thông báo tập trung kinh tế đầy đủ, hợp lệ, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia phải ra thông báo kết quả thẩm định sơ bộ việc tập trung kinh tế về một trong các nội dung tập trung kinh tế được thực hiện hoặc tập trung kinh tế phải thẩm định chính thức.

(Căn cứ pháp lý: Khoản 2 Điều 36 Luật Cạnh tranh 2018.)

Thời hạn thẩm định chính thức kéo dài bao lâu?

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia thẩm định chính thức việc tập trung kinh tế trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày ra thông báo kết quả thẩm định sơ bộ với nội dung quy định tại điểm b khoản 2 Điều 36 Luật Cạnh tranh 2018. Đối với vụ việc phức tạp, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia có thể gia hạn thẩm định chính thức nhưng không quá 60 ngày và thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp nộp hồ sơ thông báo tập trung kinh tế.

(Căn cứ pháp lý: Khoản 1 Điều 37 Luật Cạnh tranh 2018.)

Doanh nghiệp được yêu cầu bổ sung thông tin tối đa mấy lần?

Trong quá trình thẩm định chính thức việc tập trung kinh tế, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia yêu cầu doanh nghiệp nộp hồ sơ thông báo tập trung kinh tế bổ sung thông tin, tài liệu nhưng không quá 02 lần.

Doanh nghiệp nộp hồ sơ thông báo tập trung kinh tế có trách nhiệm bổ sung thông tin, tài liệu liên quan đến việc tập trung kinh tế và chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của thông tin, tài liệu bổ sung theo yêu cầu của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia. Trường hợp bên được yêu cầu không bổ sung hoặc bổ sung không đầy đủ thông tin, tài liệu theo yêu cầu, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia xem xét, quyết định trên cơ sở thông tin, tài liệu đã có.

(Căn cứ pháp lý: Điều 38 Luật Cạnh tranh 2018.)

Giá trị giao dịch bao nhiêu thì phải thông báo tập trung kinh tế?

Đối với doanh nghiệp thông thường, ngưỡng giá trị giao dịch phải thông báo là từ 1.000 tỷ đồng trở lên.

Đối với các doanh nghiệp là tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán thì giá trị giao dịch của tập trung kinh tế của doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán từ 3.000 tỷ đồng trở lên; giá trị giao dịch của tập trung kinh tế của tổ chức tín dụng từ 20% trở lên trên tổng vốn điều lệ của hệ thống các tổ chức tín dụng trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế.

(Căn cứ pháp lý: Điểm c Khoản 1, Điểm c Khoản 2 Điều 13 Nghị định 35/2020/NĐ-CP.)

Kết luận

Việc xác định khi nào phải thông báo tập trung kinh tế trong giao dịch M&A đòi hỏi sự phân tích chính xác về số liệu tài chính và thị phần nhằm đảm bảo an toàn cho thương vụ. Bất kỳ sai sót nào trong việc xác định ngưỡng hoặc thời điểm thông báo đều có thể dẫn đến những hệ quả không mong muốn. Quý khách hàng cần hỗ trợ rà soát hồ sơ và tư vấn thực hiện thủ tục, hãy liên hệ ngay với Tư vấn Long Phan qua Hotline 1900636389 để được tư vấn chuyên sâu.