Công ty đại chúng đăng ký phát hành cổ phiếu để hoán đổi cổ phần cho cổ đông công ty cổ phần chưa đại chúng

Công ty đại chúng đăng ký phát hành cổ phiếu để hoán đổi cổ phần cho cổ đông công ty cổ phần chưa đại chúng là hoạt động tái cấu trúc doanh nghiệp đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Quy trình này không chỉ tác động đến cấu trúc vốn mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và tỷ lệ sở hữu của các bên tham gia giao dịch hoán đổi.

Bài viết dưới đây của Tư vấn Long Phan sẽ trình bày rõ điều kiện pháp lý, hồ sơ và trình tự thực hiện giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý và tối ưu hóa thời gian thực hiện thủ tục hành chính.

Điều kiện công ty đại chúng phát hành cổ phiếu để hoán đổi cổ phần cho cổ đông công ty cổ phần chưa đại chúng

Hoạt động phát hành cổ phiếu để hoán đổi đòi hỏi tổ chức phát hành phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe nhằm bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và sự minh bạch của thị trường. 

Căn cứ Điều 49 Nghị định 155/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Khoản 23 Điều 1 Nghị định 245/2025/NĐ-CP, công ty đại chúng phát hành cổ phiếu để hoán đổi cổ phần cho cổ đông công ty cổ phần chưa đại chúng phải đáp ứng các điều kiện sau:

1. Có phương án phát hành cổ phiếu để hoán đổi được Đại hội đồng cổ đông của tổ chức phát hành thông qua.
2. Cổ phiếu phát hành bị hạn chế chuyển nhượng tối thiểu 01 năm kể từ ngày kết thúc đợt phát hành trừ trường hợp việc chuyển nhượng được thực hiện theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, quyết định của Trọng tài hoặc thừa kế theo quy định của pháp luật.
3. Cổ phiếu, phần vốn góp được hoán đổi không bị hạn chế chuyển nhượng tại thời điểm hoán đổi theo quy định của Điều lệ công ty và quy định pháp luật.
4. Có báo cáo tài chính năm gần nhất của công ty có cổ phần hoặc phần vốn góp được hoán đổi được kiểm toán bởi tổ chức kiểm toán được chấp thuận. Kỳ kế toán của báo cáo tài chính năm gần nhất phải đảm bảo tối thiểu 12 tháng. Ý kiến kiểm toán đối với báo cáo tài chính là ý kiến chấp nhận toàn phần.
5. Việc phát hành cổ phiếu để hoán đổi phải đáp ứng quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài theo quy định của pháp luật.
6. Việc hoán đổi phải đảm bảo không vi phạm quy định về sở hữu chéo của Luật Doanh nghiệp.
7. Khoảng cách giữa các đợt chào bán, phát hành riêng lẻ phải cách nhau ít nhất 06 tháng kể từ ngày kết thúc đợt chào bán, phát hành riêng lẻ gần nhất theo quy định tại khoản 7 Điều 48 Nghị định 155/2020/NĐ-CP.

Cơ quan có thẩm quyền đăng ký phát hành cổ phiếu để hoán đổi cổ phần

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) là cơ quan chịu trách nhiệm chính trong việc tiếp nhận hồ sơ, thẩm định và cấp Giấy chứng nhận đăng ký phát hành cổ phiếu để hoán đổi. Mọi hồ sơ đăng ký phát hành của công ty đại chúng đều phải được gửi đến UBCKNN để xem xét tính đầy đủ và hợp lệ theo quy định của Luật Chứng khoán và Nghị định 155/2025/NĐ-CP. 

Nếu tổ chức phát hành là tổ chức tín dụng, hồ sơ phải bao gồm văn bản chấp thuận của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về đề nghị tăng vốn điều lệ. Đối với tổ chức kinh doanh bảo hiểm, cần có sự chấp thuận của Bộ Tài chính theo pháp luật về kinh doanh bảo hiểm. Các văn bản này là điều kiện cần để UBCKNN xem xét hồ sơ.

Ngoài ra, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tập trung kinh tế. Trường hợp việc hoán đổi cổ phần dẫn đến hoạt động tập trung kinh tế thuộc ngưỡng phải thông báo hoặc xin phép, hồ sơ cần có thêm văn bản ý kiến của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia. 

Sau khi hoàn tất đợt phát hành, doanh nghiệp còn phải làm việc với Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) để đăng ký lưu ký và Sở Giao dịch Chứng khoán (HNX hoặc HOSE) để niêm yết bổ sung số lượng cổ phiếu mới phát hành.

Hồ sơ công ty đại chúng đăng ký phát hành cổ phiếu để hoán đổi cổ phần cho cổ đông công ty cổ phần chưa đại chúng

Căn cứ Điều 50 Nghị định 155/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Khoản 24 Điều 1 Nghị định 245/2025/NĐ-CP, Hồ sơ công ty đại chúng đăng ký phát hành cổ phiếu để hoán đổi cổ phần cho công ty cổ phần chưa đại chúng bao gồm:

1. Giấy đăng ký phát hành theo Mẫu số 11 ban hành kèm theo Nghị định 245/2025/NĐ-CP.
2. Quyết định của Đại hội đồng cổ đông của tổ chức phát hành thông qua phương án phát hành, trong đó nêu rõ: mục đích phát hành; số lượng cổ phiếu dự kiến phát hành; danh sách nhà đầu tư; số lượng cổ phiếu dự kiến phát hành hoán đổi cho từng nhà đầu tư; phương pháp xác định và tỷ lệ hoán đổi. Hội đồng quản trị báo cáo Đại hội đồng cổ đông về phương pháp xác định và tỷ lệ hoán đổi, ý kiến của tổ chức thẩm định giá độc lập (nếu có) để Đại hội đồng cổ đông xem xét, quyết định, đảm bảo nguyên tắc công khai, minh bạch, phù hợp với giá thị trường.

Những người có quyền lợi liên quan đến đợt phát hành cổ phiếu không được tham gia biểu quyết.

3. Văn bản cam kết của tổ chức, cá nhân sở hữu cổ phần, phần vốn góp được hoán đổi hoặc văn bản xác nhận bởi người đại diện theo pháp luật của công ty có cổ phần, phần vốn góp được hoán đổi về việc cổ phần, phần vốn góp của nhà đầu tư được hoán đổi không bị hạn chế chuyển nhượng.
4. Báo cáo tài chính năm gần nhất được kiểm toán bởi tổ chức kiểm toán được chấp thuận của tổ chức phát hành, công ty có cổ phần, phần góp vốn được hoán đổi.
5. Quyết định của Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị (trong trường hợp được Đại hội đồng cổ đông ủy quyền) thông qua phương án đảm bảo việc phát hành cổ phiếu đáp ứng quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài.
6. Văn bản cam kết của tổ chức phát hành đảm bảo không vi phạm quy định về sở hữu chéo của Luật Doanh nghiệp.
7. Tài liệu cung cấp thông tin về đợt phát hành cho nhà đầu tư (nếu có).
8. Quyết định của Hội đồng quản trị thông qua hồ sơ đăng ký phát hành. Đối với việc phát hành cổ phiếu của tổ chức tín dụng, hồ sơ phải có văn bản chấp thuận của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về đề nghị tăng vốn điều lệ theo quy định của pháp luật về các tổ chức tín dụng. Đối với việc phát hành cổ phiếu của tổ chức kinh doanh bảo hiểm, hồ sơ phải có văn bản chấp thuận của Bộ Tài chính về việc tăng vốn điều lệ theo quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm.

>>> Xem thêm: Công ty đại chúng phát hành cổ phiếu để trả cổ tức như thế nào?

Trình tự, thủ tục phát hành cổ phiếu để hoán đổi cổ phần cho cổ đông công ty cổ phần chưa đại chúng

Thủ tục phát hành cổ phiếu để hoán đổi cổ phần cho cổ đông công ty cổ phần chưa đại chúng được thực hiện tương ứng theo thủ tục chào bán cổ phiếu riêng lẻ quy định tại Điều 48 và Điều 59 Nghị định 155/2020/NĐ-CP, bao gồm các bước sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ và Thẩm định

Tổ chức phát hành gửi bộ hồ sơ đăng ký đầy đủ tới Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, UBCKNN sẽ xem xét và có chấp thuận bằng văn bản. Thông tin về việc nhận đầy đủ hồ sơ sẽ được đăng tải trên trang thông tin điện tử của UBCKNN. Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ hoặc bị từ chối, cơ quan quản lý sẽ có văn bản trả lời nêu rõ lý do và yêu cầu sửa đổi, bổ sung.

Bước 2: Thực hiện phát hành

Sau khi nhận được văn bản chấp thuận của UBCKNN, tổ chức phát hành phải tiến hành phân phối cổ phiếu (thực hiện hoán đổi) cho các nhà đầu tư theo danh sách đã được phê duyệt. Thời gian hoàn thành đợt phát hành tối đa là 90 ngày kể từ ngày UBCKNN có văn bản chấp thuận. Doanh nghiệp cần lưu ý việc hoán đổi phải thực hiện đúng tỷ lệ và đối tượng đã cam kết trong phương án phát hành.

Bước 3: Báo cáo kết quả

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày kết thúc đợt phát hành, tổ chức phát hành phải gửi Báo cáo kết quả đợt phát hành cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và công bố thông tin trên trang thông tin điện tử của tổ chức phát hành, Sở giao dịch chứng khoán về kết quả đợt phát hành. Báo cáo kết quả đợt phát hành cổ phiếu để hoán đổi theo hợp đồng hợp nhất phải kèm theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của công ty hợp nhất.

>>> Xem thêm: Đăng ký phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động trong công ty của công ty đại chúng

Dịch vụ tư vấn thủ tục đăng ký phát hành cổ phiếu để hoán đổi tại Long Phan

Tư vấn Long Phan cung cấp giải pháp toàn diện hỗ trợ doanh nghiệp đại chúng thực hiện thành công các giao dịch hoán đổi cổ phần phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi cam kết đồng hành cùng Quý khách hàng từ giai đoạn lập phương án, thẩm định hồ sơ đến khi hoàn tất thủ tục niêm yết bổ sung cổ phiếu. 

Dưới đây là các hạng mục công việc cụ thể được cấu trúc chi tiết mà chúng tôi thực hiện trong gói dịch vụ này:

1. Tư vấn điều kiện và xây dựng cấu trúc giao dịch:

• Đánh giá chi tiết sự đáp ứng của doanh nghiệp đối với các điều kiện phát hành;
• Tư vấn xây dựng phương án hoán đổi, xác định tỷ lệ hoán đổi phù hợp với định giá thị trường và đảm bảo lợi ích của cổ đông hiện hữu.
• Phân tích và đề xuất giải pháp xử lý các vấn đề về sở hữu chéo, tỷ lệ sở hữu nước ngoài và các quy định về tập trung kinh tế.

2. Soạn thảo và hoàn thiện hồ sơ đăng ký phát hành:

• Soạn thảo toàn bộ biểu mẫu, Giấy đăng ký, Nghị quyết ĐHĐCĐ, và các tài liệu công bố thông tin theo đúng chuẩn;
• Rà soát, tư vấn điều chỉnh báo cáo tài chính và phối hợp làm việc với đơn vị kiểm toán, đơn vị thẩm định giá để đảm bảo tính hợp lệ của số liệu.
• Xây dựng văn bản giải trình chi tiết đối với các yêu cầu sửa đổi, bổ sung từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong quá trình thẩm định.

3. Đại diện thực hiện thủ tục và hỗ trợ sau phát hành:

• Đại diện Quý khách hàng nộp hồ sơ, theo dõi tiến độ xử lý và làm việc trực tiếp với chuyên viên của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
• Thực hiện thủ tục báo cáo kết quả phát hành, đăng ký tăng vốn điều lệ;
• Hỗ trợ thực hiện thủ tục đăng ký lưu ký bổ sung tại VSDC và niêm yết bổ sung cổ phiếu tại Sở Giao dịch Chứng khoán.

Các câu hỏi thường gặp

Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp trong lĩnh vực công ty đại chúng đăng ký phát hành cổ phiếu để hoán đổi cổ phần cho cổ đông công ty cổ phần chưa đại chúng, mời quý vị tham khảo:

Cổ đông hiện hữu có quyền ưu tiên mua cổ phiếu trong đợt phát hành để hoán đổi này không?

Không. Đây là đợt phát hành cổ phiếu riêng lẻ nhằm mục đích hoán đổi cổ phần với các đối tượng xác định (cổ đông của công ty mục tiêu), không phải chào bán cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ sở hữu. Do đó, cổ đông hiện hữu của công ty đại chúng không đương nhiên có quyền ưu tiên mua trong trường hợp này. 

(Căn cứ pháp lý: Khoản 1 Điều 49 và Khoản 2 Điều 50 Nghị định 155/2020/NĐ-CP.)

Tổ chức phát hành có bắt buộc phải mở tài khoản phong tỏa để nhận tiền mua cổ phiếu không?

Không. Quy định về tài khoản phong tỏa không áp dụng đối với trường hợp phát hành cổ phiếu để hoán đổi cổ phần, vì bản chất giao dịch là trao đổi ngang giá bằng cổ phần/cổ phiếu, không phát sinh dòng tiền thanh toán từ nhà đầu tư vào tổ chức phát hành. 

(Căn cứ pháp lý: Khoản 1 Điều 59 Nghị định 155/2020/NĐ-CP.)

Tỷ lệ hoán đổi cổ phiếu được xác định dựa trên nguyên tắc nào để đảm bảo tính hợp lệ?

Tỷ lệ hoán đổi phải được Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thông qua dựa trên báo cáo của Hội đồng quản trị về phương pháp xác định. Để đảm bảo tính minh bạch và giá thị trường, Hội đồng quản trị thường cần ý kiến của tổ chức thẩm định giá độc lập trước khi trình ĐHĐCĐ xem xét và quyết định. 

Căn cứ pháp lý: Khoản 2 Điều 50 Nghị định 155/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 245/2025/NĐ-CP).

Nếu báo cáo tài chính kiểm toán có ý kiến ngoại trừ thì công ty có đủ điều kiện phát hành hoán đổi không?

Không. Theo quy định pháp luật hiện hành đối với trường hợp phát hành hoán đổi cho công ty chưa đại chúng, ý kiến kiểm toán đối với báo cáo tài chính năm gần nhất của tổ chức phát hành bắt buộc phải là ý kiến chấp nhận toàn phần. 

(Căn cứ pháp lý: Khoản 4 Điều 49 Nghị định 155/2020/NĐ-CP.)

Trường hợp việc hoán đổi dẫn đến nhà đầu tư sở hữu trên 25% cổ phiếu thì có phải thực hiện chào mua công khai không?

Không bắt buộc chào mua công khai nếu việc phát hành cổ phiếu để hoán đổi đã được Đại hội đồng cổ đông thông qua, trong đó xác định rõ danh sách nhà đầu tư và số lượng cổ phiếu dự kiến phát hành/hoán đổi cho từng nhà đầu tư. Lúc này, nhà đầu tư thuộc đối tượng này không phải thực hiện thủ tục chào mua công khai. 

(Căn cứ pháp lý: Điểm b Khoản 2 Điều 35 Luật Chứng khoán 2019.)

Kết luận

Quá trình phát hành cổ phiếu hoán đổi đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ pháp lý, sự minh bạch trong định giá và tuân thủ chặt chẽ các quy định hiện hành để đảm bảo thành công cho thương vụ M&A. Tư vấn Long Phan sẵn sàng hỗ trợ Quý khách hàng giải quyết các vướng mắc pháp lý và tối ưu hóa quy trình thực hiện. Để nhận được tư vấn chi tiết về thủ tục này, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Hotline 1900636389.