Bỏ nghiệm thu PCCC: hướng dẫn chủ đầu tư các bước cần thực hiện

 Tư vấn Long Phan giải đáp: bỏ nghiệm thu PCCC là việc cơ quan Công an không còn thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy đối với công trình, phương tiện giao thông đã được thẩm định thiết kế, áp dụng từ ngày 1/7/2026 theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP. Thay vào đó, chủ đầu tư tự tổ chức nghiệm thu, tự lập hồ sơ theo Mẫu PC18 và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả. Bài viết dưới đây hướng dẫn cụ thể các bước chủ đầu tư cần thực hiện sau khi bỏ nghiệm thu PCCC, hồ sơ phải lưu giữ để phục vụ hậu kiểm và mức phạt nếu đưa công trình vào sử dụng khi chưa hoàn thành nghiệm thu.

Trách nhiệm của chủ đầu tư khi tự tổ chức nghiệm thu PCCC

Cơ sở pháp lý: khoản 1 Điều 18 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024; Điều 8 và điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị định 105/2025/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 1 Điều 16 Nghị định 347/2026/NĐ-CP).

Khi bỏ nghiệm thu PCCC do cơ quan Công an thực hiện, toàn bộ trách nhiệm tổ chức nghiệm thu chuyển sang chủ đầu tư. Hai nội dung chủ đầu tư bắt buộc phải nắm là phạm vi tự chịu trách nhiệm và cách lập hồ sơ kết quả nghiệm thu hợp lệ để không bị xử lý khi hậu kiểm.

Tự tổ chức nghiệm thu, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả

Chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình có trách nhiệm tổ chức thi công, nghiệm thu công trình theo đúng thiết kế phòng cháy, chữa cháy đã được thẩm định, đồng thời bảo đảm an toàn PCCC trong suốt quá trình thi công thuộc phạm vi quản lý của mình. Đây là nghĩa vụ luật định tại khoản 1 Điều 18 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024, không phụ thuộc việc cơ quan Công an còn kiểm tra hay không.

Từ ngày 15/9/2026, theo điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị định 105/2025/NĐ-CP (sửa đổi tại Nghị định 347/2026/NĐ-CP), chủ đầu tư còn phải khai báo kết quả nghiệm thu trên hệ thống Cơ sở dữ liệu về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và truyền tin báo cháy trước khi đưa công trình vào hoạt động.

Đối với phương tiện giao thông, chủ phương tiện tự tổ chức nghiệm thu, tự chịu trách nhiệm về kết quả và thông báo bằng văn bản cho cơ quan quản lý chuyên ngành trước khi đưa phương tiện vào hoạt động.

Lập văn bản kết quả nghiệm thu theo Mẫu số PC18 Phụ lục VIII Nghị định 105/2025/NĐ-CP

Kết quả nghiệm thu phải thể hiện bằng văn bản theo Mẫu số PC18 ban hành kèm theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP. Theo khoản 2 Điều 8 Nghị định này, nội dung nghiệm thu gồm hai nhóm: các nội dung từ điểm a đến điểm đ thực hiện theo pháp luật về xây dựng (kết cấu, thoát nạn, ngăn cháy lan, bậc chịu lửa, giải pháp chống khói); riêng nội dung về phương tiện, hệ thống PCCC và hệ thống điện phục vụ PCCC thực hiện theo quy định riêng tại Điều 8 Nghị định 105/2025/NĐ-CP. Văn bản PC18 do chính chủ đầu tư ký, không còn văn bản chấp thuận của cơ quan Công an như trước đây.

>>> Xem thêm: Quy chuẩn PCCC trong thiết kế và thi công xây dựng mới nhất

Cơ quan nào còn liên quan sau khi bỏ thủ tục nghiệm thu do Công an thực hiện

Cơ sở pháp lý: Phần C Mục 2 Phụ lục I.1 Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP; điểm a, b, c khoản 5 Điều 18 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024; Điều 10, Điều 11 Nghị định 105/2025/NĐ-CP.

Bỏ nghiệm thu PCCC không có nghĩa là không còn cơ quan nào kiểm tra. Thẩm quyền kiểm tra công tác nghiệm thu vẫn được phân theo loại công trình và nội dung thẩm định trước đó; chỉ riêng phần do cơ quan Công an đảm nhiệm bị bãi bỏ theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP.

Trường hợp công trình thuộc thẩm quyền thẩm định của cơ quan chuyên môn về xây dựng

Với công trình, hạng mục công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định thiết kế PCCC theo điểm b khoản 1 Điều 17 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024, cơ quan chuyên môn về xây dựng vẫn tổ chức kiểm tra công tác nghiệm thu trước khi đưa công trình vào sử dụng (điểm a khoản 5 Điều 18 Luật 2024).

Việc kiểm tra này thực hiện lồng ghép trong quá trình kiểm tra nghiệm thu công trình xây dựng nói chung, không phát sinh thủ tục PCCC riêng.

Trường hợp thuộc thẩm quyền cơ quan Công an: nhà dân dụng có chiều cao PCCC trên 150m

Đối với công trình dân dụng có chiều cao PCCC trên 150m, công trình quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp hoặc sử dụng công nghệ, thiết bị PCCC mà Việt Nam chưa có tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, thẩm quyền thẩm định thiết kế PCCC thuộc cơ quan Công an theo Điều 9 và Phụ lục III Nghị định 105/2025/NĐ-CP.

Với nhóm công trình này, sau khi bỏ nghiệm thu PCCC do Công an thực hiện, chủ đầu tư vẫn tự tổ chức nghiệm thu và lập Mẫu PC18 như quy định chung; phần nội dung thuộc thẩm quyền kiểm tra của cơ quan chuyên môn về xây dựng (nếu có) vẫn được kiểm tra song song theo mục H3.3.1.

Cơ chế lồng ghép kiểm tra PCCC vào nghiệm thu xây dựng tại địa phương

Điều 11 Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan Công an, cơ quan chuyên môn về xây dựng và cơ quan đăng kiểm trong thẩm định thiết kế và kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC.

Việc kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC thuộc thẩm quyền của cơ quan chuyên môn về xây dựng được thực hiện trong quá trình kiểm tra công tác nghiệm thu công trình xây dựng nói chung theo pháp luật về xây dựng, giúp chủ đầu tư không phải làm việc với hai đầu mối riêng biệt như giai đoạn còn thủ tục nghiệm thu do Công an thực hiện.

Các bước chủ đầu tư cần thực hiện để tự nghiệm thu đúng quy định

Cơ sở pháp lý: Điều 8 Nghị định 105/2025/NĐ-CP.

Để tránh bị xử lý khi hậu kiểm sau khi bỏ nghiệm thu PCCC, chủ đầu tư nên tổ chức công việc theo trình tự bốn bước dưới đây, gắn với từng mốc thi công thực tế.

Bước 1 — Tổ chức thi công, giám sát đúng thiết kế đã được thẩm định

Chủ đầu tư bố trí đơn vị thi công và giám sát tác giả bám sát hồ sơ thiết kế PCCC đã được thẩm định. Mọi thay đổi so với hồ sơ gốc, dù nhỏ, đều là rủi ro pháp lý nếu không được xử lý đúng cách ở bước 3.

Bước 2 — Chạy thử, đo kiểm từng hệ thống PCCC và lập biên bản

Từng hệ thống (báo cháy, chữa cháy, chống khói, hệ thống điện phục vụ PCCC…) phải được chạy thử, đo kiểm thực tế và lập biên bản riêng. Đây là tài liệu bắt buộc phải có khi lập Mẫu PC18 và cũng là bằng chứng quan trọng nhất khi cơ quan chuyên môn thực hiện hậu kiểm.

Bước 3 — Xử lý phát sinh trong quá trình thi công bằng văn bản

Khi thi công phát sinh khác biệt so với thiết kế đã thẩm định, chủ đầu tư phải lập văn bản xử lý phát sinh, nêu rõ lý do, giải pháp thay thế và ý kiến của đơn vị thiết kế, tư vấn giám sát. Văn bản này là một phần bắt buộc của hồ sơ nghiệm thu theo khoản 2 Điều 8 Nghị định 105/2025/NĐ-CP.

Bước 4 — Lập văn bản kết quả nghiệm thu theo Mẫu PC18 và lưu trữ hồ sơ

Sau khi hoàn tất thi công và chạy thử, chủ đầu tư tổng hợp toàn bộ hồ sơ, lập văn bản kết quả nghiệm thu theo Mẫu số PC18, ký xác nhận và lưu trữ đầy đủ để phục vụ khai báo dữ liệu cũng như hậu kiểm sau này.

Hồ sơ chủ đầu tư bắt buộc lưu giữ để phục vụ hậu kiểm

Cơ sở pháp lý: khoản 2 Điều 8 Nghị định 105/2025/NĐ-CP.

Vì đã bỏ nghiệm thu PCCC do Công an trực tiếp kiểm tra tại chỗ, hồ sơ lưu giữ tại công trình trở thành căn cứ duy nhất để chứng minh chủ đầu tư đã thực hiện đúng quy định khi bị hậu kiểm.

Hồ sơ thiết kế đã thẩm định và văn bản xử lý phát sinh

Bao gồm bộ hồ sơ thiết kế PCCC đã được thẩm định, kèm toàn bộ văn bản xử lý phát sinh trong quá trình thi công (nếu có), thể hiện quá trình thi công bám sát và có kiểm soát so với thiết kế gốc.

Biên bản chạy thử, đo kiểm từng hệ thống PCCC

Gồm biên bản chạy thử, đo kiểm của từng hệ thống báo cháy, chữa cháy, chống khói, hệ thống điện phục vụ PCCC đã lắp đặt, là căn cứ trực tiếp để lập Mẫu PC18.

Hồ sơ hoàn công, chứng từ nguồn gốc thiết bị và giấy phép lưu thông phương tiện PCCC

Gồm bản vẽ hoàn công, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ thiết bị PCCC đã lắp đặt và giấy phép lưu thông đối với phương tiện, vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy sử dụng cho công trình.

So sánh trách nhiệm trước và sau khi bỏ thủ tục nghiệm thu

Việc chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm từ ngày 01/7/2026 làm thay đổi đáng kể trách nhiệm của chủ đầu tư trong quá trình nghiệm thu và đưa công trình vào sử dụng. Bảng dưới đây đối chiếu các điểm khác biệt chính về chủ thể kiểm tra, trách nhiệm pháp lý, thời điểm sử dụng công trình và cơ chế giám sát PCCC.

Mức xử phạt nếu đưa công trình vào sử dụng khi chưa đủ điều kiện PCCC

Cơ sở pháp lý: khoản 1 Điều 32 Nghị định 347/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 18 Nghị định 106/2025/NĐ-CP.

Cơ chế hậu kiểm sau khi bỏ nghiệm thu PCCC đi kèm mức xử phạt cụ thể nếu chủ đầu tư đưa công trình vào sử dụng khi chưa hoàn thành nghiệm thu, nhằm bảo đảm chủ đầu tư không lợi dụng việc bỏ thủ tục kiểm tra để bỏ qua nghĩa vụ nghiệm thu thực chất.

Mức phạt tiền 30 – 50 triệu đồng đối với công trình, hạng mục chưa đủ điều kiện PCCC

Theo khoản 1 Điều 32 Nghị định 347/2026/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 18 Nghị định 106/2025/NĐ-CP), phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi đưa công trình, hạng mục công trình, phương tiện giao thông đã được thẩm duyệt thiết kế hoặc thẩm định thiết kế về PCCC vào khai thác, sử dụng khi chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông chưa hoàn thành việc tổ chức nghiệm thu về PCCC theo quy định.

Biện pháp khắc phục hậu quả kèm theo

Cùng với phạt tiền, chủ đầu tư còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc phải tổ chức nghiệm thu về PCCC theo đúng quy định trước khi tiếp tục đưa công trình, hạng mục công trình vào khai thác, sử dụng.

>>>Xem thêm: Các cơ sở do ủy ban xã quản lý PCCC – các điều kiện cần thực hiện

Lỗi thường gặp khiến chủ đầu tư bị xử lý khi hậu kiểm

Từ thực tiễn tư vấn hồ sơ PCCC sau khi bỏ nghiệm thu PCCC, một số lỗi phổ biến khiến chủ đầu tư bị xử lý gồm:

• Thi công lệch so với thiết kế đã thẩm định nhưng không lập văn bản xử lý phát sinh.
• Không lưu biên bản chạy thử, đo kiểm cho từng hệ thống PCCC, chỉ có báo cáo tổng hợp chung chung.
• Sử dụng thiết bị, vật liệu PCCC không rõ nguồn gốc hoặc chưa có giấy phép lưu thông.
• Đưa công trình vào sử dụng trước khi hoàn tất khai báo dữ liệu nghiệm thu trên hệ thống Cơ sở dữ liệu PCCC.
• Lập Mẫu PC18 nhưng thiếu chữ ký, thiếu hồ sơ hoàn công kèm theo, không đủ căn cứ khi bị hậu kiểm.

Dịch vụ tư vấn, ủy quyền thực hiện nghiệm thu và hoàn thiện hồ sơ PCCC

Để chủ đầu tư triển khai đúng quy trình bỏ nghiệm thu PCCC ngay từ đầu, tránh bị xử phạt khi hậu kiểm, Tư vấn Long Phan hỗ trợ:

• Tư vấn điều kiện pháp lý về phòng cháy, chữa cháy đối với công trình;
• Rà soát hồ sơ thiết kế PCCC đã được thẩm định và đối chiếu với thực tế thi công;
• Tư vấn trách nhiệm của chủ đầu tư trong quá trình thi công và nghiệm thu công trình;
• Tư vấn quy trình tự tổ chức nghiệm thu PCCC và lập hồ sơ theo quy định;
• Hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ, biên bản chạy thử và đo kiểm các hệ thống PCCC;
• Soạn thảo, hoàn thiện văn bản kết quả nghiệm thu theo Mẫu PC18;
• Tư vấn xử lý các thay đổi, phát sinh khác với thiết kế PCCC đã được thẩm định;
• Rà soát hồ sơ hoàn công, nguồn gốc thiết bị và tài liệu phục vụ nghiệm thu;
• Tư vấn nghĩa vụ khai báo kết quả nghiệm thu trên hệ thống Cơ sở dữ liệu về PCCC;
• Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ để phục vụ kiểm tra, hậu kiểm PCCC sau khi công trình đưa vào hoạt động;
• Tư vấn xử lý trường hợp công trình chưa đáp ứng điều kiện PCCC hoặc chưa hoàn thành nghiệm thu;
• Tư vấn xử lý vi phạm hành chính và phương án khắc phục khi công trình bị kiểm tra;
• Tư vấn các thủ tục pháp lý về xây dựng, nghiệm thu công trình và những vấn đề liên quan đến PCCC;
• Nhận ủy quyền nộp hồ sơ, theo dõi, giải trình và làm việc với cơ quan có thẩm quyền trong phạm vi được phép;
• Hỗ trợ chủ đầu tư rà soát tổng thể hồ sơ pháp lý trước khi đưa công trình vào sử dụng.

Quý khách có thể gửi hồ sơ vụ việc qua email info@longphanpmt.com hoặc Zalo 0906.735.386 để được đánh giá sơ bộ.

Câu hỏi thường gặp về bỏ nghiệm thu PCCC

Việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC làm thay đổi đáng kể trách nhiệm của chủ đầu tư trước khi đưa công trình vào sử dụng. Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về thời điểm áp dụng, hồ sơ tự nghiệm thu, khai báo dữ liệu và trách nhiệm pháp lý theo quy định mới.

Kết luận

Bỏ nghiệm thu PCCC là bước chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm, đặt toàn bộ trách nhiệm tổ chức nghiệm thu, lập hồ sơ và chịu trách nhiệm trước pháp luật lên chủ đầu tư. Để tránh bị xử phạt 30 – 50 triệu đồng khi hậu kiểm, chủ đầu tư cần thi công đúng thiết kế đã thẩm định, lưu đủ biên bản chạy thử, lập Mẫu PC18 đúng quy định và khai báo dữ liệu trước khi đưa công trình vào hoạt động. Tư vấn Long Phan sẵn sàng hỗ trợ chủ đầu tư rà soát và hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu PCCC, liên hệ hotline 1900636389 để được tư vấn cụ thể theo từng công trình.