Phân biệt người đại diện theo pháp luật và đại diện theo ủy quyền

Người đại diện theo pháp luật và đại diện theo ủy quyền đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của doanh nghiệp. Hai hình thức đại diện này có những đặc điểm riêng về vai trò pháp lý, phạm vi và thời hạn đại diện. Việc phân biệt rõ người đại diện theo pháp luật và người đại diện theo ủy quyền giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý, đảm bảo tính hợp pháp trong giao dịch. Bài viết sau đây của Long Phan sẽ phân tích chi tiết về hai loại hình đại diện này.

Người đại diện theo pháp luật là gì?

Căn cứ Điều 136, 137 Bộ luật Dân sự 2015. Người đại diện theo pháp luật là cá nhân hoặc tổ chức được pháp luật quy định hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định làm đại diện cho một cá nhân hoặc pháp nhân khác. Người đại diện theo pháp luật bao gồm đại diện cho cá nhân và đại diện cho pháp nhân.

Đối với cá nhân, người đại diện theo pháp luật gồm có:

• Cha, mẹ đối với con chưa thành niên.
• Người giám hộ đối với người được giám hộ. Người giám hộ của người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi là người đại diện theo pháp luật nếu được Tòa án chỉ định.
• Người do Tòa án chỉ định trong trường hợp không xác định được người đại diện quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 136 Bộ luật Dân sự 2015.
• Người do Tòa án chỉ định đối với người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.

Đối với pháp nhân, người đại diện theo pháp luật bao gồm:

• Người được pháp nhân chỉ định theo điều lệ;
• Người có thẩm quyền đại diện theo quy định của pháp luật;
• Người do Tòa án chỉ định trong quá trình tố tụng tại Tòa án.
• Một pháp nhân có thể có nhiều người đại diện theo pháp luật và mỗi người đại diện có quyền đại diện cho pháp nhân theo quy định tại Điều 140 và Điều 141 của Bộ luật Dân sự 2015.

Người đại diện theo ủy quyền là gì?

Căn cứ Điều 138 Bộ luật Dân sự 2015, đại diện theo ủy quyền được xác lập theo sự ủy quyền giữa người đại diện và người được đại diện. Người đại diện theo uỷ quyền gồm có:

• Cá nhân, pháp nhân có thể ủy quyền cho cá nhân, pháp nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự.
• Các thành viên hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân có thể thỏa thuận cử cá nhân, pháp nhân khác đại diện theo ủy quyền xác lập, thực hiện giao dịch dân sự liên quan đến tài sản chung của các thành viên hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân.
• Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi có thể là người đại diện theo ủy quyền, trừ trường hợp pháp luật quy định giao dịch dân sự phải do người từ đủ mười tám tuổi trở lên xác lập, thực hiện.

Phân biệt giữa người đại diện theo pháp luật và người đại diện theo ủy quyền

Điểm giống nhau

Người đại diện theo pháp luật và người đại diện theo ủy quyền có một số điểm tương đồng cơ bản. Cụ thể như sau:

• Cả hai loại đại diện đều nhân danh và vì lợi ích của người được đại diện để xác lập, thực hiện giao dịch dân sự trong phạm vi đại diện được quy định.
• Cả hai hình thức đại diện đều có khung pháp lý chung về căn cứ xác lập, phạm vi và thời hạn đại diện.
• Hậu quả pháp lý của giao dịch do người không có quyền đại diện hoặc vượt quá phạm vi đại diện thực hiện và không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ đối với người được đại diện cũng được áp dụng chung cho cả hai loại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác
• Một cá nhân, pháp nhân có thể đại diện cho nhiều cá nhân hoặc  pháp nhân khác nhau nhưng không được nhân danh người được đại diện để xác lập, thực hiện giao dịch dân sự với chính mình hoặc với bên thứ ba mà mình cũng là người đại diện của người đó, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
• Người đại diện phải thông báo cho bên giao dịch biết về phạm vi đại diện của mình.
• Đại diện theo pháp luật hay đại diện theo ủy quyền đều chấm dứt đối với cá nhân khi việc ủy quyền không còn cần thiết hoặc việc ủy quyền không tiếp tục thực hiện được, như khi pháp nhân chấm dứt hoặc người đại diện, người được đại diện chết.

Nội dung căn cứ tại: Điều 134, Điều 140, 141, Điều 142 và 143 Bộ Luật dân sự 2015.

Điểm khác nhau

Về căn cứ xác lập:

• Đại diện theo pháp luật được xác lập theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, theo điều lệ của pháp nhân hoặc theo quy định của pháp luật.
• Đại diện theo ủy quyền được xác lập trên cơ sở thỏa thuận giữa người đại diện và người được đại diện.

Căn cứ tại: Điều 135 Bộ Luật dân sự 2015.

Về điều kiện của người đại diện

• Người đại diện theo pháp luật phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
• Ngược lại, người đại diện theo ủy quyền không nhất thiết phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi có thể là người đại diện theo ủy quyền, trừ trường hợp pháp luật quy định giao dịch dân sự phải do người từ đủ mười tám tuổi trở lên xác lập, thực hiện.

Căn cứ tại: khoản 3 Điều 134, khoản 3 Điều 138 Bộ luật dân sự 2015.

Về phạm vi đại diện:

• Người đại diện theo pháp luật có quyền thực hiện mọi giao dịch dân sự vì lợi ích của người được đại diện, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
• Phạm vi đại diện theo ủy quyền được xác định cụ thể trong văn bản ủy quyền, thường hẹp hơn so với đại diện theo pháp luật.

Căn cứ tại: khoản 1, 2 Điều 141 Bộ luật Dân sự 2015

Về chấm dứt đại diện:

1. Đại diện theo pháp luật chấm dứt trong các trường hợp sau:

• Người được đại diện là cá nhân đã thành niên hoặc năng lực hành vi dân sự đã được khôi phục;
• Người được đại diện là cá nhân chết;
• Người được đại diện là pháp nhân chấm dứt tồn tại;
• Căn cứ khác theo quy định của Bộ luật này hoặc luật khác có liên quan.

2. Đại diện theo ủy quyền chấm dứt trong các trường hợp sau:

• Theo thỏa thuận;
• Thời hạn ủy quyền đã hết;
• Công việc được ủy quyền đã hoàn thành;
• Người được đại diện hoặc người đại diện đơn phương chấm dứt thực hiện việc ủy quyền;
• Người được đại diện, người đại diện là cá nhân chết; người được đại diện, người đại diện là pháp nhân chấm dứt tồn tại;
• Người đại diện không còn đủ điều kiện quy định tại khoản 3 Điều 134 của Bộ luật Dân sự 2015;
• Căn cứ khác làm cho việc đại diện không thể thực hiện được.

CSPL: khoản 3, Khoản 4 Điều 140 Bộ luật Dân sự 2015.

Dịch vụ tư vấn, hỗ trợ quy định về người đại diện theo pháp luật và người đại diện theo ủy quyền trong doanh nghiệp

Trong quá trình hoạt động doanh nghiệp, khách hàng cần tuân thủ các quy định pháp luật về người đại diện theo pháp luật và người đại diện theo ủy quyền để đảm bảo tính hợp pháp và tránh rủi ro pháp lý và tranh chấp. Với kinh nghiệm của mình, Long Phan có thể tư vấn, hỗ trợ Quý khách toàn diện về vấn đề người đại diện, đảm bảo tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp trong các giao dịch. Các dịch vụ của Long Phan gồm có:

• Xác định người đại diện theo pháp luật phù hợp với loại hình doanh nghiệp;
• Soạn thảo các văn bản ủy quyền đại diện đúng quy định pháp luật;
• Hướng dẫn quy trình ủy quyền và quản lý người đại diện theo ủy quyền;
• Tư vấn xử lý các vấn đề phát sinh liên quan đến người đại diện;
• Tư vấn các vấn đề về chế định đại diện.

Hiểu rõ sự khác biệt giữa người đại diện theo pháp luật và người đại diện theo ủy quyền giúp doanh nghiệp quản lý hiệu quả hoạt động đại diện.

Để được tư vấn chi tiết về quy định pháp luật liên quan đến người đại diện, Quý khách vui lòng liên hệ Long Phan qua hotline 0906735386. Long Phan sẵn sàng hỗ trợ Quý khách hàng xây dựng quy trình quản lý người đại diện phù hợp, đảm bảo tuân thủ pháp luật và hiệu quả trong hoạt động kinh doanh.