Bỏ giấy phép bán lẻ rượu từ 01/7/2026: Thủ tục nhà hàng cần làm

Tư vấn Long Phan nhận được nhiều câu hỏi của chủ nhà hàng, quán ăn, doanh nghiệp về việc bỏ giấy phép bán lẻ rượu từ 01/7/2026 và băn khoăn liệu cơ sở của mình có còn phải làm thủ tục gì với cơ quan quản lý nữa hay không. Câu trả lời không đơn giản là “có” hoặc “không”, vì phần lớn nhà hàng đang vận hành theo cơ chế pháp lý khác với cửa hàng bán lẻ rượu mang về, và việc nhầm lẫn giữa hai cơ chế này có thể khiến nhà hàng bỏ sót nghĩa vụ đăng ký bắt buộc. Bài viết dưới đây phân tích chính xác phạm vi cải cách, xác định nghĩa vụ pháp lý nhà hàng vẫn phải thực hiện, và hướng dẫn các bước cụ thể để cập nhật pháp luật vào hoạt động kinh doanh của cơ sở.

Thông tin về bỏ giấy phép bán lẻ rượu từ 01/7/2026

Ngày 18/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh của 11 ngành, lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực công thương. Tại Phần B Tiểu mục 3.1 Mục 3 Phụ lục I.2 ban hành kèm theo Nghị quyết này, mục III quy định: không thực hiện thủ tục cấp, cấp sửa đổi, bổ sung, cấp lại Giấy phép bán lẻ rượu quy định tại các Điều 23, 25, 26 và 27 Nghị định 105/2017/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2020/NĐ-CP), áp dụng từ ngày 01/7/2026.

Việc bãi bỏ giấy phép bán lẻ rượu nằm trong tổng thể 12 thủ tục hành chính về kinh doanh rượu bị cắt giảm cùng đợt, bao gồm cả giấy phép phân phối rượu, giấy phép bán buôn rượu, giấy phép sản xuất rượu thủ công nhằm mục đích kinh doanh và giấy phép sản xuất rượu công nghiệp. Định hướng chung của Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP là chuyển phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm: cơ quan nhà nước không còn thẩm định hồ sơ trước khi cho phép kinh doanh, mà chuyển sang kiểm tra việc tuân thủ điều kiện thực chất trong quá trình hoạt động.

Điểm mấu chốt nhà hàng cần nắm là danh mục 12 thủ tục bị bãi bỏ chỉ liệt kê đích danh các Điều 19, 20, 21, 22, 23, 25, 26, 27 Nghị định 105/2017/NĐ-CP — tương ứng với giấy phép sản xuất, phân phối, bán buôn và bán lẻ rượu. Thủ tục liên quan đến bán rượu tiêu dùng tại chỗ, vốn được quy định tại Điều 14 Nghị định 105/2017/NĐ-CP không xuất hiện trong danh mục này.

Nhà hàng chịu sự điều chỉnh của giấy phép bán lẻ rượu hay quy định về bán rượu tiêu dùng tại chỗ?

Đối với nhà hàng, cần phân biệt bán lẻ rượu với bán rượu tiêu dùng tại chỗ, bởi đây là hai hình thức kinh doanh khác nhau theo Nghị định 105/2017/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2020/NĐ-CP. Theo khoản 5 Điều 3 Nghị định 105/2017/NĐ-CP, bán rượu tiêu dùng tại chỗ là hoạt động bán rượu trực tiếp cho người mua để sử dụng ngay tại địa điểm bán hàng. Vì vậy, nhà hàng phục vụ rượu cho khách sử dụng trong quá trình ăn uống về bản chất thuộc nhóm bán rượu tiêu dùng tại chỗ, không phải hoạt động bán lẻ rượu chỉ vì có phát sinh việc bán rượu.

Phân biệt bán lẻ rượu và bán rượu tiêu dùng tại chỗ

Trước 01/7/2026: bán lẻ rượu phải xin Giấy phép theo Điều 23; bán rượu từ 5,5 độ trở lên tiêu dùng tại chỗ chỉ cần đăng ký theo Điều 14. Không đăng ký là hành vi vi phạm bị xử phạt.

Nhà hàng chỉ phục vụ rượu tại bàn không thuộc diện xin Giấy phép bán lẻ; nếu đồng thời bán chai rượu để khách mang đi, phần hoạt động đó trước đây có thể thuộc phạm vi bán lẻ rượu.

Từ 01/7/2026, Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP tác động cả hai nhóm:

• Bán lẻ rượu: không còn thực hiện thủ tục cấp, sửa đổi, bổ sung, cấp lại Giấy phép (Điều 23, 25, 26, 27 Nghị định 105/2017/NĐ-CP).
• Bán rượu tiêu dùng tại chỗ: không còn thực hiện điều kiện tại Điều 14 Nghị định 105/2017/NĐ-CP; đồng thời không còn xử phạt hành vi không đăng ký theo Điều 25 Nghị định 98/2020/NĐ-CP.

Do đó, cách viết “nhà hàng vẫn phải đăng ký bán rượu tiêu dùng tại chỗ như cơ chế năm 2020” không còn chính xác nếu không nhắc đến Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP.

>>> Xem thêm: Chuẩn hóa bộ hồ sơ, các bước xin giấy phép bán rượu tiêu dùng tại chỗ

Nhà hàng có thuộc diện được bãi bỏ thủ tục cấp phép từ ngày 01/7/2026 hay không?

Có — nhưng phạm vi thay đổi giữa hai nhóm không giống nhau.

• Bán rượu mang đi: không còn phải xin Giấy phép bán lẻ rượu theo cơ chế cũ trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực.
• Bán rượu tại chỗ: không còn phải đáp ứng điều kiện Điều 14, đồng thời không còn bị xử phạt vì không đăng ký.

Phụ lục I.2 còn quy định không thực hiện quy định “kinh doanh rượu không có giấy phép hoặc không đăng ký” tại khoản 11 Điều 5 Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019 trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực — cho thấy mức độ cắt giảm sâu hơn việc đơn thuần bỏ Giấy phép bán lẻ.

Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP có hiệu lực từ 01/7/2026 đến hết 28/02/2027. Sau thời điểm này, nghĩa vụ kinh doanh rượu cần đối chiếu với văn bản thay thế hoặc quy định mới.

Điều kiện nhà hàng phải đáp ứng khi bán rượu tiêu dùng tại chỗ

Từ 01/7/2026, nhà hàng không còn phải đáp ứng các điều kiện riêng tại Điều 14 Nghị định 105/2017/NĐ-CP trong thời gian Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP có hiệu lực (Phần B Mục 3 Phụ lục I.2). Tuy nhiên, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh rượu không làm mất các nghĩa vụ độc lập về an toàn thực phẩm, PCCC, môi trường, hóa đơn chứng từ và nguồn gốc hàng hóa.

Yêu cầu về nguồn gốc rượu và trách nhiệm của cơ sở kinh doanh

Trước đây, Điều 14 yêu cầu nhà hàng phải là doanh nghiệp/hợp tác xã/hộ kinh doanh, có địa điểm hợp pháp, rượu do thương nhân đủ điều kiện cung cấp, và đáp ứng PCCC, môi trường. Từ 01/7/2026, toàn bộ nhóm điều kiện này không còn được thực hiện.

Dù vậy, nhà hàng vẫn phải bảo đảm hàng hóa có nguồn gốc hợp pháp, đạt yêu cầu chất lượng, an toàn thực phẩm và thực hiện đầy đủ hóa đơn, chứng từ. Cắt giảm điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa hợp pháp hóa rượu nhập lậu, rượu giả hoặc không rõ nguồn gốc. Nếu nhà hàng tự sản xuất rượu thủ công, cần tách riêng nghĩa vụ pháp lý của hoạt động sản xuất.

Điều kiện phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường

Trước ngày 01/7/2026, khoản 4 Điều 14 Nghị định 105/2017/NĐ-CP xác định việc tuân thủ yêu cầu về phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường là một trong các điều kiện bán rượu tiêu dùng tại chỗ. Từ ngày 01/7/2026, điều kiện tại Điều 14 không còn được thực hiện theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa nhà hàng được miễn các quy định PCCC hoặc môi trường. Nếu cơ sở thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành về phòng cháy chữa cháy, môi trường hoặc an toàn thực phẩm thì vẫn phải đáp ứng các nghĩa vụ tương ứng. Nghị quyết chỉ cắt giảm việc coi các yêu cầu này là điều kiện kinh doanh rượu theo Điều 14, chứ không bãi bỏ các nghĩa vụ được quy định độc lập trong pháp luật chuyên ngành.

Điều kiện về đối tượng và phương thức phục vụ

Từ ngày 01/7/2026, theo Phần B Mục 3 Phụ lục I.2 Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP, tạm thời không thực hiện điều kiện bán rượu tiêu dùng tại chỗ tại Điều 14 Nghị định 105/2017/NĐ-CP. Tuy nhiên, nhà hàng vẫn phải tuân thủ các nghĩa vụ tại Điều 5 và Điều 32 Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019.

Cụ thể, cơ sở không được bán, cung cấp rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi; không sử dụng người chưa đủ 18 tuổi trực tiếp mua bán rượu, bia; không bán bằng máy bán hàng tự động; đồng thời phải niêm yết thông báo không bán rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi. Các hành vi vi phạm có thể bị xử phạt theo Điều 31 Nghị định 117/2020/NĐ-CP.

Đối với bán rượu, bia qua thương mại điện tử, cơ sở phải kiểm soát độ tuổi theo Điều 6 Nghị định 24/2020/NĐ-CP. Cơ sở bán rượu, bia tiêu dùng tại chỗ còn phải nhắc nhở khách hàng không điều khiển phương tiện sau khi uống theo khoản 6 Điều 32 Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019.

Như vậy, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh từ 01/7/2026 không đồng nghĩa nhà hàng được miễn các nghĩa vụ về phòng, chống tác hại của rượu, bia và các quy định chuyên ngành khác.

Thủ tục nhà hàng cần thực hiện khi bỏ giấy phép bán lẻ rượu từ 01/7/2026

Từ ngày 01/7/2026, nhà hàng bán rượu để khách sử dụng tại chỗ không còn thực hiện thủ tục đăng ký bán rượu tiêu dùng tại chỗ theo cơ chế trước đây. Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP đã cắt giảm các điều kiện kinh doanh tại Điều 14 Nghị định 105/2017/NĐ-CP và áp dụng cơ chế quản lý mới trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực. Vì vậy, nội dung hướng dẫn nhà hàng mới phải “đăng ký ngay tại UBND cấp xã” không còn phù hợp tại thời điểm tháng 8/2026.

Rà soát hình thức bán rượu tại nhà hàng

Nhà hàng cần phân biệt hoạt động bán rượu để khách sử dụng ngay tại địa điểm kinh doanh với hoạt động bán sản phẩm rượu theo hình thức khác. Việc phân biệt vẫn cần thiết để xác định đúng các quy định chuyên ngành áp dụng, mặc dù Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP đã cắt giảm thủ tục và điều kiện kinh doanh rượu từ ngày 01/7/2026.

Đối với nhà hàng chỉ phục vụ rượu cho khách sử dụng tại chỗ, hiện không cần thực hiện lại thủ tục đăng ký bán rượu tiêu dùng tại chỗ theo Điều 14 Nghị định 105/2017/NĐ-CP trong thời gian cơ chế của Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP được áp dụng. Nghị quyết này có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 đến hết ngày 28/02/2027, trừ trường hợp quy định tương ứng được thay thế sớm bởi văn bản mới theo chính cơ chế của Nghị quyết.

Rà soát chứng từ và nguồn gốc sản phẩm

Việc cắt giảm giấy phép, điều kiện kinh doanh rượu không đồng nghĩa nhà hàng được kinh doanh sản phẩm không rõ nguồn gốc. Cơ sở vẫn cần bảo đảm việc lưu thông hàng hóa phù hợp với pháp luật về thương mại, chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, hóa đơn và chứng từ.

Trong công tác tuân thủ nội bộ, nhà hàng nên bảo đảm hồ sơ kinh doanh phản ánh được nguồn gốc hợp pháp của sản phẩm và giao dịch thực tế, thay vì coi giấy phép bán lẻ rượu của nhà cung cấp là tài liệu duy nhất để chứng minh tính hợp pháp của hàng hóa. Việc Nhà nước chuyển sang cơ chế giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm cũng làm tăng trách nhiệm của doanh nghiệp đối với tính trung thực của hồ sơ và hoạt động thực tế.

Duy trì điều kiện an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy và môi trường

Việc Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP không thực hiện các điều kiện tại Điều 14 Nghị định 105/2017/NĐ-CP chỉ có nghĩa các yêu cầu này không còn được đặt ra với tư cách điều kiện riêng của hoạt động bán rượu tiêu dùng tại chỗ. Nhà hàng vẫn phải tuân thủ pháp luật chuyên ngành về an toàn thực phẩm, PCCC, môi trường và các yêu cầu khác tương ứng với quy mô, công năng của cơ sở.

Do đó, các hồ sơ chuyên ngành mà nhà hàng thuộc diện phải có vẫn cần được quản lý theo pháp luật tương ứng. Không nên hiểu việc bỏ điều kiện kinh doanh rượu là nhà hàng đồng thời được miễn các nghĩa vụ pháp lý của chính hoạt động kinh doanh dịch vụ ăn uống.

Tuân thủ quy định bảo vệ người chưa đủ 18 tuổi

Các quy định của Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019 về bảo vệ người chưa đủ 18 tuổi vẫn tiếp tục được áp dụng. Việc Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP cắt giảm thủ tục kinh doanh rượu không bãi bỏ các nghĩa vụ này.

Cơ sở kinh doanh không được bán, cung cấp rượu bia cho người chưa đủ 18 tuổi và không được sử dụng lao động chưa đủ 18 tuổi trực tiếp tham gia việc mua, bán rượu bia. Các hành vi vi phạm vẫn thuộc phạm vi xử lý theo pháp luật về phòng, chống tác hại của rượu bia và xử phạt vi phạm hành chính.

Nhà hàng còn có trách nhiệm thực hiện thông báo không bán rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi tại địa điểm kinh doanh theo pháp luật về phòng, chống tác hại của rượu bia. Đồng thời, cơ sở cần tổ chức hoạt động kinh doanh theo cách bảo đảm nhân viên không cung cấp sản phẩm cho người thuộc đối tượng bị pháp luật cấm.

Giấy phép bán lẻ rượu đã cấp trước ngày 01/7/2026 xử lý ra sao?

Từ ngày 01/7/2026, Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP quy định không thực hiện thủ tục cấp, cấp sửa đổi, bổ sung và cấp lại Giấy phép bán lẻ rượu theo các Điều 23, 25, 26 và 27 Nghị định 105/2017/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2020/NĐ-CP. Đây là thay đổi trực tiếp đối với cơ chế cấp phép bán lẻ rượu đang áp dụng trước thời điểm này.

Đối với Giấy phép bán lẻ rượu đã được cấp hợp pháp trước ngày 01/7/2026, Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP không có quy định buộc thương nhân phải nộp lại, thu hồi hoặc hủy bỏ giấy phép chỉ vì thủ tục cấp phép đã được cắt giảm. Tuy nhiên, cũng không nên diễn đạt rằng Nghị quyết đã quy định riêng “giấy phép tiếp tục có giá trị đến hết thời hạn”, bởi Điều 6 của Nghị quyết chủ yếu điều chỉnh hồ sơ thủ tục hành chính đang được giải quyết, không thiết lập một quy định chuyển tiếp riêng về hiệu lực của các giấy phép bán lẻ rượu đã cấp.

Theo khoản 2 Điều 6 Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP, đối với hồ sơ đề nghị thực hiện thủ tục hành chính thuộc nhóm đã được cắt giảm mà cơ quan nhà nước đã tiếp nhận trước ngày Nghị quyết có hiệu lực thì dừng giải quyết thủ tục, đồng thời hoàn trả hồ sơ cho cá nhân, tổ chức nếu có yêu cầu. Vì vậy, hồ sơ đang xin cấp mới, cấp sửa đổi, bổ sung hoặc cấp lại Giấy phép bán lẻ rượu thuộc diện cắt giảm sẽ không tiếp tục được giải quyết theo thủ tục cũ.

Trong thời gian Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP có hiệu lực, việc giấy phép cũ hết thời hạn cũng không làm phát sinh nghĩa vụ xin cấp lại theo Điều 27 Nghị định 105/2017/NĐ-CP, bởi chính thủ tục cấp lại Giấy phép bán lẻ rượu đã được xác định là thủ tục không thực hiện. Nghị quyết hiện có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 đến hết ngày 28/02/2027, trừ trường hợp quy định tương ứng được thay thế sớm hơn theo cơ chế của Nghị quyết.

Việc cắt giảm thủ tục cấp phép không đồng nghĩa Nhà nước bỏ toàn bộ cơ chế quản lý đối với sản phẩm rượu. Cơ sở kinh doanh vẫn phải tuân thủ những nghĩa vụ pháp lý còn hiệu lực về nguồn gốc hàng hóa, an toàn thực phẩm, phòng chống tác hại của rượu bia, hóa đơn chứng từ và các yêu cầu chuyên ngành khác.

Mức phạt nếu nhà hàng vi phạm quy định kinh doanh rượu

Từ ngày 01/7/2026, Tiểu mục 2.3 Mục 2 Phụ lục I.2 Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP quy định không thực hiện xử phạt tại Điều 25 Nghị định 98/2020/NĐ-CP đối với hành vi không đăng ký bán rượu tiêu dùng tại chỗ và một số hoạt động kinh doanh rượu thuộc phạm vi được cắt giảm. Vì vậy, không còn áp dụng mức phạt 1–3 triệu đồng về lỗi không đăng ký bán rượu tiêu dùng tại chỗ trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực.

Bán, cung cấp rượu bia cho người chưa đủ 18 tuổi

Theo điểm a khoản 1 Điều 31 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, hành vi bán hoặc cung cấp rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi bị phạt từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng. Cùng mức phạt áp dụng đối với việc không niêm yết thông báo không bán rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi tại vị trí dễ nhìn.

Theo khoản 3 Điều 31 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, bán rượu, bia bằng thương mại điện tử mà không áp dụng biện pháp ngăn người chưa đủ 18 tuổi tiếp cận, tìm kiếm và mua sản phẩm bị phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

Sử dụng người chưa đủ 18 tuổi trực tiếp tham gia mua bán rượu bia

Theo điểm a khoản 2 Điều 35 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, cơ sở sử dụng người chưa đủ 18 tuổi trực tiếp tham gia mua, bán rượu, bia bị phạt từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng.

Ngoài ra, theo điểm b khoản 1 Điều 35 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, cơ sở kinh doanh rượu, bia không nhắc nhở hoặc không có biển cảnh báo khách hàng không điều khiển phương tiện giao thông sau khi uống rượu, bia bị phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.

Như vậy, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh rượu từ ngày 01/7/2026 không loại bỏ các chế tài về bảo vệ người chưa đủ 18 tuổi và trách nhiệm của cơ sở kinh doanh rượu, bia. Các hành vi này hiện được xử lý chủ yếu theo Điều 31 và Điều 35 Nghị định 90/2026/NĐ-CP.

>>> Xem thêm: Cảnh báo mức xử phạt rủi ro do kinh doanh rượu không giấy phép

Dịch vụ tư vấn thủ tục kinh doanh rượu tại nhà hàng từ 01/7/2026

Tư vấn Long Phan hỗ trợ nhà hàng, quán ăn rà soát và hoàn thiện hồ sơ pháp lý kinh doanh rượu phù hợp với quy định sau cải cách 01/7/2026, với các công việc cụ thể sau:

• Rà soát mô hình kinh doanh thực tế của nhà hàng để xác định chính xác nghĩa vụ đăng ký bán rượu tiêu dùng tại chỗ và nghĩa vụ liên quan đến hoạt động bán rượu mang về nếu có.
• Chuẩn bị và nộp hồ sơ đăng ký bán rượu tiêu dùng tại chỗ tại Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền.
• Rà soát hợp đồng, chứng từ mua bán rượu với nhà cung cấp để bảo đảm nguồn gốc, xuất xứ hợp pháp theo cơ chế hậu kiểm.
•  Tư vấn và hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ điều kiện an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy tại địa điểm kinh doanh.
•  Đại diện khách hàng làm việc với cơ quan quản lý thị trường, Ủy ban nhân dân cấp xã trong quá trình kiểm tra hậu kiểm hoặc xử lý vướng mắc phát sinh.

Quý khách hoặc Quý doanh nghiệp có nhu cầu đánh giá sơ bộ vụ việc vui lòng gửi hồ sơ qua email info@longphanpmt.com hoặc Zalo 0906.735.386.

Câu hỏi thường gặp thủ tục kinh doanh rượu tại nhà hàng từ 01/7/2026

Sau thay đổi về thủ tục kinh doanh rượu, nhà hàng và quán ăn thường gặp vướng mắc về việc có còn phải xin giấy phép, trường hợp nào chỉ cần đăng ký bán rượu tiêu dùng tại chỗ và cách xử lý giấy phép đã được cấp trước đây. Dưới đây là các câu hỏi thường gặp giúp cơ sở kinh doanh xác định đúng nghĩa vụ pháp lý khi bán rượu.

Kết luận

Bỏ giấy phép bán lẻ rượu từ 01/7/2026 chỉ tác động trực tiếp đến hình thức bán rượu mang về, không thay đổi nghĩa vụ đăng ký bán rượu tiêu dùng tại chỗ mà phần lớn nhà hàng đang thực hiện. Nhà hàng cần xác định đúng mô hình kinh doanh của mình để tuân thủ chính xác quy định hiện hành, tránh nhầm lẫn dẫn đến bỏ sót nghĩa vụ đăng ký hoặc vi phạm điều kiện hậu kiểm. Tư vấn Long Phan sẵn sàng hỗ trợ rà soát hồ sơ pháp lý kinh doanh rượu cho nhà hàng, quán ăn qua hotline 1900636389.